RAID (Redundant Array of Independent Disks) — bir neçə fiziki diskin birləşdirilərək məlumatların təhlükəsizliyini və/və ya sürətini artırmaq üçün istifadə olunan texnologiyadır. RAID diskləri “dağılarsa” (yəni array pozularsa, disklərdən biri və ya bir neçəsi sıradan çıxarsa) baş nəticəsində hadisə RAID növündən (səviyyəsindən) əldə etmək.

Aşağıda əsas RAID araşdırması üzrə “RAID array dağılarsa nə baş verir?” sualının cavablarını təqdim edirəm:

🔹 RAID 0 (Striping – Yedəksiz Performans)

• Təhlükəsizlik yoxdur.

• Disklər yalnız məlumatı hissələrə bölüb paylayır (performans artar).

• 1 disk belə sıradan çıxarsa, bütün məlumat itirir.

• məlumat bərpası çox çətindir.

✅ Sürət
❌ Yedəkləmə yoxdur
❌ Disk dağılarsa – məlumat tamamilə itir

🔹 RAID 1 (Mirroring – Eyniləşdirmə)

• Məlumat eyni anda iki (və ya daha çox) diskə yazılır.

• Bir disk sıradan çıxsa, başqa işinə davam edir.

• Dağılsa belə, başqa məlumatlar diskdə qalır.

✅ Təhlükəsizlik
❌ Disk həcmi yarıya düşür (2×500 GB = 500 GB istifadə olunur)
❌ Performans artmaz

🔹 RAID 5 (Striping with Parity – Tək Diskə Dözümlü)

• Minimum 3 disk tələb edir.

• 1 disk sıradan çıxsa, sistem işləyir.

• İkinci disk də sıradan çıxarsa, RAID array tam dağılır və məlumat itə bilər.

✅ Dəniz (1 disklik dözümlülük)
✅ Performans
❌ 2 disk sıradan çıxarsa – məlumatlar bərabər olunmur

🔹 RAID 6 (İkiqat Parity – 2 Disk Toleransı)

• 2 diskin sıradan çıxmasına dözümlüdür.

• 3 disk bir anda sıradan çıxsa – məlumat itə bilər.

✅ Böyük (2 disklik dözümlülük)
❌ Daha çox disk həcmi itir
✅ Qismən performanslar

🔹 RAID 10 (RAID 1 + RAID 0)

• Həm sürətli, həm etibarlı.

• 4 və ya daha çox disk istifadə olunur.

• Eyni “mirror” cütündən hər iki disk sıradan çıxarsa – məlumat itə bilər.

💣 RAID Array Dağlarsa Nə Etməli?

1. Heç bir işləməyin (diskə yazmayın!)

2. RAID kontrolerə daxil olun – hansı disk sıradan çıxıb, baxın.

3. Mümkünsə RAID konfiqurasiyasının backup konfiqurasiya faylını tapın.

4. Diskləri çıxarıb başqa sistemə qoşmayın – məlumatların bərpası daha da çətinləşər.

5. Professional məlumatların bərpası şirkətə müraciət edin (Xüsusilə RAID 5/6 üçün).

🛡️ TÖVSİYƏLƏR:

• RAID ehtiyat deyil! Mütləq ayrıca ehtiyat nüsxə sistemindən istifadə edin (bulud, offline disk və s.).

• RAID vəziyyətini daim izləyin (e-mailləri aktiv olsun).

• SMART monitorinq və mütəmadi testlər aparın.